Per l'Egeria que me butèt aquí, sus la tèla,

Quand vendràs vièlha un ser a la candèla,

Te trufaràs pas pus del paure de ieu, Ò malonèsta!

Que te caldrà cavalcar lo teu de monta-mameta!



mercredi 1 juillet 2015

La Saucissa-pride

Es de mòda ara, dempuòi que los Occitans que sèm an mes sul mercat internacional son « Ten te fièr », totes còpian e fan sa pride. Pride d’aicí, pride d’ailà, a tu te vòle, a tu te vòle pas !...
E l’autra prima, a París, èra la veggie pride, valent a dire la manif de la fiertat vegetariana, los manjaires de pastura per las carrièiras dau grand vilatge escanaire.
E doncas per rasonar un pauc e se montar la carrèla sus l’accion brosenta dels brostaires d’ensaladas, vejatz-aquí vòstre Montamametas afavorit atacar aquela còrda, pas que per lo plaser de pachaquejar e de dire de mau dau vesin. Encara que lo vesin, colesterolizat dusca a las galhas, siague un carnassièr de la còsta plena e puslèu carnuda, de l’esquipòt plan tibat, un cantoral de la rebola florida que fai gaug de veire.

Primièirament e deontologicament, coma un bon Montamametas que se respiècha, s’assabentar per saupre de qué ne vire. E, coma qualificar en lenga nòstra aqueles erbivòrs d’un genre novèl ?
« Mistral, Mistral-lo-bèl, diga-me Ò grand Mistral la paraula que conven ! »
Canta Manon ! L’ enciclopedic Tresor dóu Felibritge demòra mut coma una sarda e boca barrada aquí dessús, ne parla solament pas. E de rasonar. A beles uòlhs vesents, ges de mots dins nòstra lenga per qualificar aquela practica modèrna, inimaginabla per nòstre Prèmi Nobèl e, o cau reconóisser, de mal concebre per nautres ! Ges de mots per dire un concèpte encara mai fumós que la mecanica quantica, lo caòs original o lo boson de Higgs que, en s’esquichant un pauc la comprenèla e en se despegant los neurònis, se pòdon, en comparason, entendre aisidament, e mai per las borronas demest vosautres qu’an derrabadas mai d’èrbas d’agram que de rasigas cairradas.
Nos contentarem doncas per los qualificar de seguir los diccionaris modèrns que, tornant a la sorga, qu’aquela idèa caluga nos ven, se cau pas estonar, de l’Anglatèrra Victoriana,  optan totes per vegetarian. Podèm pebrar un bricon la salça, fai mestièr, en parlant de Brostaires de jolverd, de Mastegaires de roqueta, de Romiaires de sòja, de Cogolertofils, de Pissan-verd o Cagan-mòl, o mai leugièr, de Vent-los-empòrta. Ne vòs, n’as. Ne traparètz, ne siái segur, a semaladas.

Amusat e, o me cau confessar, un chic admiratiu davant tant de privacions que s’impausan aquel mond, agachave lo desfilat de la manif sus l’internet, quand, atupit e macat, comprenguère en legissent los eslogans, que, non contents de manjar pas de carnifalha, volián pas que los autres se ne congostèsson. Chabal de boçut, aquò passa l’òsca !

Lor vòle doncas rementar qu’es al moment, dins lo temps que Bèrta fialava e benlèu un pauc abans, que l’omo erectús a manjat de carn que la diminucion de son cais a daissat 30% de plaça en mai per son cervèl e qu’es vengut, mercé las proteïnas, intelligent. Cau, de segur, relativizar mas las grandas maissas, que nòstre pòble n’es claufit, nos en pòrtan, ailàs, pròva cada jorn. E, se cau un exemple, pas qu’un, citarai lo baug mai bèl que la tèrra aja jamai portat, Itlèr, l’oncle Adòlf, que s’adonava al vegetarisme. No coment coma dison ara en bon francés.

Me siái daissat dire tanben que d’autres estanciurs de la meteissa farina nos vòlon faire manjar deman formigas, sautarèlas, prègadieus, cigalas provençalas o grelhs roergasses !!! M’agrada mai a ieu de tutar lo grelh a l’anciana puslèu que de ne faire d’astilhas grasilhadas, tugar lo verm e m’encigalar d’un autre biais !

L’ora dau rampèl, de la crida per una contra-manifestacion me sembla d’aver picat. Montarem pas a París per rendre l’omenatge segon l’usatge ancian mas treparem la vila santuari per totes los Occitans de nauta grana, La Cauna. La manif partirà dau restaurant de « la Panolha Comola », plan planet, aprèp lo penequet dau dinnar e prendrà l’avenguda qu’es en penda doça e a l’ombra, fins l’ostau de salason Milhau que s’i tendrà la minuta de silenci. Arribada prevista davant lo secador trionfant e tasta dau Cambadjon-Plan-Conogut per l’aperitiu dau sopar.
Per totas entresenhas, podètz contactar lo CAC, Comitat d’Aparament de la Carnsalada, qu’afortís que la santat passa per lo bonaür e que lo bonaür es d’engolir, al minimum, 5 carnsaladas diferentas per repais. Matin, miègjorn, e ser. E lo dimenge, podètz faire quatre oras !

CAC - 40,  baloard dau Fricandèu - 81230 LA CAUNA.



samedi 22 novembre 2014

Los pòts

Quand venguère sord coma un pòt, aprenguère a legir sus los pòts, e curiós coma un pòt  -de cambra- legiguère tot.

Faguère mon ba-be-bi-bo-bu sus de potarruts, potarrasses que son escriches mai gròs, es mai aisit per començar per apariar las letras. Son sovent pòtas de maissas grandas, de bon trobar que n’i a un fum per aquí, articulan pausadament per s’escotar parlar e saique èsser melhor legidas.
Puòi, pauc a cha pauc, pòtas a cha pòtas, passère als potarrons, pòtafins que me fasián fronzir las ussas e desulhar, pòts-en-l’èr e pòts precioses, en cuèus de pola. Un còp pres lo plèc, ne venguère golaud, lipet dels pòts, se se pòt dire, o voliái tot legir, m’apoderar de totes los pòts, a tira-qui-pòt.
Anère dels pòts pauc-parla, lèu acabats, als pòts japaires que te meton en retard per sopar, dels pòts de païsans podaires, pudissent la pipa, als pòts policièrs, pas pro poètas, sens vos parlar dels pòts escupinejaires que me banhèron cap-e-tot. Totes los pòts qu’encontrave i passavan.
Pas res m’arrestave. Per vos dire, ensagère un jorn los pòts quequejaires que quequejavan, quane pensum, pu-putaniers de pòts, n’acabavan pas de broncar! Anère pas al cap de ma lectura. Encontrère un pòtfendut mas la fendascla dau mitan me destorbèt de sa parlicada. De pòts en pòts, penequère tanben sus un parelh de pòts blesejaires que peniblament m’estiflèt longtemps per lo cap.
Lèu-lèu, me conoissètz, defugiguère los pòts ponchuts, pas per ieu, ni mai los pòts premiats parisencament, Goncort o Feminà. E puòi, son pas mai per nautres que de pòts postats, pòts electronics, pòts pas a posita, que t’arriban pas que per lo pòste. Me fan faire la pòta, que prèse puslèu, ieu, los pòts populars de proximitat. Censurère de mas lecturas tanben totes aqueles pòts de farlabica, pòts bufècs, pòts botarigas, conflats al botòx que t’i fai la boca coma lo rebòrd d’un pissador. Daissère de caire, plan evidentament, los pòts poirits dels politics pietadoses que me fasián rafir los mieus, de pòts.
Los pòts peluts a pro pena me tocavan, an totjorn un pel mal a prepaus. M’agradava mai de legir las pòtas femeninas, dau dessenh mai polit, de las colors mirgalhadas. Pòtas pintradas de negre o de blu, de la tencha tot bèl just seca, pòtas « percingadas » d’una espilha espintadas per marcar la pagina, per se pèrdre pas, e mai que mai, pòtas de porpre emperosinadas que per d’unas me pivelavan. M’i empegave e legissiái tot, dusca al pus pichotet plèc.

Mas, ma passion vertadièira va cap a las pòtas parlant la lenga nòstra, dins totes los dialèctes, aquò me pausa pas problèma. Vau de la pòta provençala, encigalada de grafia fonetica, a la lemosina que dau « capèl de Miquèl en pèl de vedèl » ne fai un «chapeu de Micheu en peu de vedeu », passe a la pirenenca gascona que sa lectura t’aspira coma una « f » e m’ancore sovent dins lo pòrt de Seta, per i tastar las pòtas pintorescas de la Poncha que se manjan mai de consonantas que de peis ! Es per dire. M’aime de legir tanben las pòtas vièlhas, es dins los vièlhs pòts que se fan las potadas bonas, pòtas pergamin, passidas e patoesas, claufidas de gallicismes mas d’una musicalitat ! Al contra, me faguèron plorar de pòtas pretenciosas que pedantejavan, afranchimandidas dins son èime, e que se la petavon, que se pavonejavan, pauras pòtas piòtas !
Las pòtas novelairas e trabucantas, que riscan plan-planet sas primièiras paraulas,  me pertòcan totjorn. Las pòtas enfantinas, dins una Calandreta, m’emocionèron que non sai e legiguère la classa tota, e mai la regenta, segon lo metòdi Freinet !

Mas vos dise pas mas pòtas de cabèç, las legisse de lònga, e de lònga i tòrne, de jorn e mai de nuòch que, es plan practic, son tanben escrichas en Braille.




Lo Montamametas

dimanche 14 septembre 2014

Lo subjonctiu academic

Avètz remarcat tant coma ieu la desaparicion dau subjonctiu dins la lenga francesa. Lo representant mai bèl d'aquel avaliment siaguèt lo cambacort que nos tenguèt luòc de president un temps, lo Sarquonàs, que non jamai ne poguèt pepelejar un, tot mercand de chicanas de formacion qu'èra. Per lo « desdentaire de la paurilha dau país », lo Hollande, es gaire melhor. Coma disiá l'autre, per emplegar lo subjonctiu encara « eût-il-fallu qu'ils le sussent ».

Pasmens lo subjonctiu es lo mòde dau dobte, dels possibles, dau pantais. Un pòble que l'abandona es un pòble que non jamai se torna metre en question, que se limita al real e dins l'afirmacion de se, que s'arrèsta de somiar...
Un pòble sens subjonctiu es un pòble no-future.

Per l'occitan Dieu mercés es pas çò-mèmes, la concordància dels temps s'impausa d'esperela coma dins las autras lengas romanicas. Lo mendre peterrós dau nòstre campèstre o sap : dins sa lenga los umils son los reis !

E se los pesolhs revenguts de nòstre pòble venián, seguissent un còp de mai l'exemple vengut d'amondaut, a o dessoblidar, las acadèmias occitanas mancarián pas de lor i rementar. Que, en mai se'n defendèsson, la nòstra lenga es ara plan aparada per d'acadèmias qu'amagan son nom per espaurugar pas lo pauc de practica que sèm!
D’efièch, se dos sègles abans França, tre 1323, l’occitan aviá son acadèmia, lo Consitòri dau Gai Saber, d’acadèmias, los nòstres papetas rances se ne deguèron passar pendent los sègles dels sègles.

Mas se los vièlhs se son sarrats la talhòla, nos podèm nautres desbotonar la sotaventrièira, a la prima dau sègle XXI, d’acadèmias ne vòs, n’as, ne florís d’en pertot.

2008, lo vièlh consistòri es repiutat e ven l’Acadèmia occitana- Consistòri dau Gai Saber, 2011 vei la creacion oficiala dau Congrès permanent de la lenga occitana, 2014 la reconoissença per la Generalitat de Catalunya, de l’Institut Aranés coma acadèmia e autoritat lingüistica… Ma vièlha tanta Nina disiá, « a tres, la carga i es ». Vos parlarai doncas pas dau Felibritge que, dins son canton, solet, travalha per l’avenidor de la lenga nòstra amb son Consèu de l’escri mistralen.

E ara per ara, qual creire, qual seguir ? Imaginatz lo copa-cap, per un vièlh ase de remonta coma ieu, es qu’aquelas lengas nòstras que van nàisser seràn encara mieunas deman ? Que puòi, se Mistral parlava d’una lenga d’òc unenca, se cada acadèmia fa la sieuna, quant n’i aurà dins cent ans, de lengas d’òc ? Mercé a elas, benlèu, n’i aurà pas pus…

Macarèl, crese qu’ an perduda la trasmontana ! Per un còp -qu’aquò se sap, un còp fa pas puta- poirián pas obrar totes amassa e nos la faRgar la lenga de deman. Qué cèrcan totes aqueles sabentasses dins son anar mortifèr ? Las onors, la glòria dau terraire, o lo costum amb l’espasa per s’entretugar entre eles dins de practicas dobtosas e de bòtas falsièras e foirosas ? O alara, es benlèu lo capèu que lor fa bavarilha, lo bicòrne famós. D’aquò rai, an que de se faire embanar per son òme o ben sa femna, o de me manlevar ma boneta d’ase, que lor prestarai amb gaug.

Almens que siaguèsse la cèrca de l’immortalitat ? S’es pas qu’aquò, lor conselhe de se far naturalizar Setòris, moriràn dos còps en luòc d’un, e ficaràn la patz al paure mond ad vitam æternam. D’ont mai qu’a Seta seràn a bona escòla. Lor vòle tornar rementar las paraulas de l’Escoutaire, lo filosòf dau maset : «  Se degalha mai d’esperit  dins una setmana sus los queis de Bòsc, de la Marina o au Bordigon, que dins cent ans a l’Acadèmia Francesa ! »*

Lo sol e unenc Montamametas


·         DEZEUZE Francés, « l’Escoutaire », Couma se ritz dau Vidourle a l’Erau, F. Dezeuze editou, Mount-Peliè, 1925

dimanche 6 avril 2014

Volèm morir al país!

M'arrestère de matin per beure lo cafè al bar de Fabrègas. Aquí m'aculhiguèt la tèsta de gondòla de l'endrech, Pentacosta, un vièlh nascut benlèu en l'an mila uòch cent sòrbas, que, gras coma una codena e debonorièr, èra ja al talh, en se faguent una rinceleta al vin blanc.
Se lo mond d'aquí l'an escaissat aital, es pas que, mai qu'un autre, siaguèsse estat tocat per lo Sofle-Sant, luònh se'n manca, mas que, grand fug-l'òbra davant l'Etèrne, èra a la nòça coma un vèrm dins lo formatge, lo jorn qu'aprenguèt que lo govèrn anava raubar, al paure mond que se crèban, un jorn feriat, per li pagar las rendas, a el, que s'engloriòla d'aver pas jamai levat una palha de per tèrra !

E lo vièlh fenhant, tre me veire, d'estacar son bot. Aital filosofava aqueste matin d'aquí:
- O pòs pas saupre tu, que te cal banhar la camisa per me ganhar las trempas, mas lo tantòst aprèp lo dinnar e lo penequet dels Fuòcs de l'amor, i a las reclamas pels vièlhs, perdon, pels seniors.
   Primièr lo montamametas qu'es puslèu un montamajoretas, amb dessús una crana mameta que sen'manca de bèl pro que siague rança e que m'agradariá plan de m'assetar sus sos genolhs. Te vantan puòi la podra d'embòrnia per te daissar entendre que te van tornar butar los peus, de potingas miraclosas per luchar contra lo vielhitge que vòl, ò malasòrt !, mas es aital dempuòi lo temps que las bèstias parlavan, qu'ajas totjorn pet o foira. Venon la prostata e los destorbes de la botarriga amb las borrassas per aqueles que pissolejan sens se'n trachar. La femna espompida que te ditz d'una votz suava e sensuala, « Abans ère tota acoquelida, ara, amb las borrassas Pompapissa, gause ! » E, per t'o provar, de te faire petar un grand escart dins un pegacòs motla-figa, a te donar lo vertolhon ! Tomba plan que la reclama que seguís, « per nautres los òmes ! », pòrta sus los destorbes de l'erreccion, per que los bicafrejas que s'aisagan de longa los solièrs poguèsson tornarmai auborar lo pavilhon, una pastilheta e òpa !
E la banhadoira amb una portanèla , aquí una fotimassejada qu'i caliá pensar ! Dintras dins ta sala de banh, te despolhas, nus e crus, te basta de dobrir lo portanèl per èsser de plan-pè dins l'aiga, enfin pas completament, que, te cau primièr barrar la clèda, clavar lo bartavèl, abans que de la faire rajar dau canelon. En un mot coma en cent, te jalas abans lo banh, e pièger encara, un còp que siás tot banhat, te cau esperar que se n'ane l'aiga per sortir, qu'es fòra de question, de descadaular, d'alandar la postèrna e de rinçar lo pasiment. Alara, sanglaçat, te pòs tornar vestir qu'as pas pus besonh de te secar, es fach. Mas es indefugible, as atrapat lo còp de la mòrt.
As benlèu davant tu, en estiu solament, en ivèrn siás plegat mai lèu, quauques setmanas d'utilizacion, que deves consacrar a causir ton assegurància obsèquias, e passar coma dison, una convencion : a tu de faire lo mòrt, ad vitam æternam, a eles de te prene ta pecunha, lèu fach, plan fach.
E coma per còp d'astre, la mòrt, l'Auriva dins tot son ample, t'arriba a la reclama seguenta ! Es pas polida la vida ?
« Nòstre assortiment es tan bèl,
Qu'en lo vegent, vos balha enveja,
De barrar l'uòlh un pauc pus lèu ! »
Una caissa de rove clar, plan mofla e confortabla, una filha de las sèt beutats que te ne fa una, que te despassís, te desfronsís, te rajovenís qu'es pas de dire. Se siás dintrat dins la vida rufat coma una passarilha de novembre, ne sortiràs lis coma un formatge lavat ! Ieu qu'ère puslèu un bon vivent e qu'aviái la peta de faire un mòrt marrit, siái, a cada còp que la vese, d'a fons solatjat e me trigue de me faire pastissejar per la polideta.
A la condicion, que mos eiretièrs resistiguèsson a la darrièra mòda que nos ven d'Alemanha. Aval, an començat de deslocalizar los vièlhs. Òc-ben, una mameta, un papeta que t'encombra, d'aquò rai, basta de li pagar lo viatge sens retorn cap a las Espanhas, la Romania o en Tailàndia que los ostaus de retirada i son plan mens cars. E la jornalista que fasiá remarcar a la dòna qu'aviá plaçada sa maire plan luònh, a petelega dins las Índias, qu'èra pas practic de tròp per l'anar vistalhar, de s'entendre respondre que tot biais, se'n fotiá, que la seriá pas anada veire dins lo moritòri d'a costat. Òsca !!!....
Doncas, se per mos nonanta, dins pas gaire, me vese la familha arribar en diguent « Papet, t'avèm crompat una bilheta, vas far un viatge polit ! », me tirarai d'aquí per me fotre dins lo potz ! Per un còp beurai d'aiga, e auretz pas que de barrar la portanèla...
Macarèl, volèm morir al país !

Volèm morir al país.

jeudi 12 septembre 2013

Los escupeires de vin !

« I a mai de cançons dins un veire de vin
que dins tota l'aiga de la ribièra »

Una dicha que m'agrada que non sai e que fa de mos amics vinhairons los compositors d'una simfonia que sols pòdon far bescantar los engodofats de la mina de cagaires, los beveires d'aiga qué ! Vision simplòta e dualista d'un cataròt pas tròp coquinàs que manquèt son catequisme, lo vin consolament divenc que regaudís los còrs de la femna e de l'òme per los tornar emparadisar lèu-fach, plan fach, e l'aiga trebola de las prigondors abissalas per los negar de desesper.
Siái dau país que senhorejavan los Mèstres de la vinha. De totjorn plantats dins sa tèrra, macats de sas luchas o de glòria aureolats e que dempuòi 1907 aprestavan dins las tinas de la republica, lo vin de la revolucion sociala, aquel que deviá sauvar lo Miègjorn.*
De mond bèls que tenián en mai la clau de sa vinha, aquelas de sa cultura e de sa lenga !
Fins a uòi...

Me fasiái sus vautres, paures vinhairons venduts, plan d'illusions. Siái tombat de cuol, dins una cava cooperativa de la region davant lo vin de la vergonha. « Montpel' » li dison. Cantina de color, etiqueta brancada, e per espintar d'a fons lo clavèl de ma crucifixion l'eslogan en angliche coma se deu : « just drink it ! »
Ja lo biais d'ara que nos ven d'amondaut de prononciar « [Mon-pə-lie] » en luòc de « [Munpe'ʎɛ] » m'engertava bravament, 'maginatz [Mon'pɶl], siái a racar aqueste vin que jamai beurai !
Aprèp lo vin de mèrda de l'autra colha, que pòrta tan nautas las colors dau Lengadòc, avèm tocat la raca. De cons que viran e una colha que trabuca fan lo parelh, son polits los vinhairons d'Erau !

Los gardians de la Causa, pas mai que mercants dau Temple, que fan la puta sul mercat internacional e de rosat amb de pompelmosses, de mond que d'un maset de vinha se'n fan un castèl d'etiqueta e d'un riu merdanson, que ribeja sos tenements, una particula. De mond de farlabica que foton d'estelas de fusta dins son vin de menusariá, de mond que bevon d'aiga dins son cada jorn e que tastan las redoléncias de banana, de regalécia o de fruchas rojas, lo det menèl quilhat, en francimandejant e en escupissent...

Mesfissatz-vos dels escupeires de vin...

Mas sabe un domèni, aval, dau costat de Sanch-Inhan, qu'an escalprada sus la botelha una crotz occitana, benlèu per los avugles, mai probablament per los bandats a clau, per trapar tot còp, a paupas, un vin que t'ensolelha dins ta lenga.

Lo Montametas

  • Los eslogans de 1907 portavan : « Dins la tina de la Republica, preparatz lo vin de la revolucion sociala ». « Lo vin sauvarà lo Miègjorn, lo Miègjorn sauvarà lo vin ».


 Bad, pas plan...


Aquí òi !!!!

vendredi 23 août 2013

Te cau pas beure

Passat ièr, davalère a la Condamina dau papeta, petaç de vinha dau costat de la comba escura, per faire quauques escaucèls a las porretas que crenguèsson pas la secada. Ère aquí atrabalhit a passar las bimarèlas dau capmartèl que m'arriba pel camin romieu un crane marchaire que, per ma fe, me semblava d'aver la camba mòla.
Un vintenat d'ans, « decatlonizat » de cap-a-cima, encapelat a la Indiana Jones d'un capèl desbolinat de tela caqui, de la cauças cortetas e dels pompils borruts, solièrs montats de la marca Quesusar, d'aqueles que te confisson los pès, e baston de caminaire en alu, telescopic coma se deu.
D'aquelas idòlas ! Qu'aiman mai, per se faire cana, de faire trimar de pichons chineses dins de talhièrs insalubres e d'ablassigar la planeta que de se copar un pal de castanhièr o d'anar quèrre una d'aquelas rasigas de bois que s'i pèrd la man coma sul còs de l'aimada...

Mon Indiana s'arrèsta, s'agremolís davant Cocorèl, lo riusset que passa aquí, emplena sa gordeta que portava en bricòla e va per beure.

- Joine, que te li fau, te cal pas beure d'aquela aiga! Ailamont darrièr la cança i a lo prat e dins lo prat i la manada dau Cristòu, amb los buòus, un cinquantenat, qu'an cagat dedins lo riu. E puòi i a los chivaus, de Camargues ufanoses e plan tenguts, te prègue d'o creire, eles tanben an cagat dedins lo riu. E vèses, darrièr la mata d'ausina, aval, aquela blaca d'aquí, i a lo tropèl de fedas dau vièlh Gonèl, l'autboissaire. Bedigas, anhèls, parròts e mai las cabras e los bocs, tot aquel mond, sens te parlar de la feruna, cagan dedins lo riu!

Monsieur, ne pourriez vous pas je vous prie vous exprimer en bon français, je suis Parisien et je ne comprends pas votre patois.

- Pichòt, bois doucement, elle est fraîche !



jeudi 15 août 2013

A la ceba, a la ceba !

Paures mond d'amondaut, bodenfles e uflats de jactància, femnas e òmes de la Cort, que nos avètz tot raubat e que venètz vacanças sonadas quistonejar vòstra talhon de solelh.
Paures mond d'amondaut qu'avètz pas res comprés.
   Pasmens aquò peta e crèba los uòlhs que sètz pas coma nautres.

   Vos parle pas de las caricaturas de magazinas, que vos vòlon totes, grandasses montats en espargue, pingas despenja-figas, blonds dels uòlhs blaus e nautres pichons morrenègres rabassets e peluts. Un francimand seriá pas qu'un bastard de viquing e un occitan un arabi tombat de chivau a Peitius ?
   D'aquò, vos l'acòrde, se'n fotèm coma de l'an quaranta o dau pandorèl de la primièra camisa de la paura ma Tanta Nina.

   Passarem lis tanben sus las termièiras que vòstras administracions successivas an fotudas a las nòstras pòrtas : aquí l'Ubac, aquí lo Miègjorn, vautres amb l'estela roja sus la placa de la veitura per afortir que sètz l'Iscla de França, l'embonilh de la Tèrra tota, nautres amb lo pegasolet Macarèl, roge atanben, per vos ensenhar ont vos cal tombar las cauças...
La cançon ditz que de frontièra, i a pas que la musica d'una lenga vièlha que se vòl pas calar. Las frontièras son pas mai que dins la tèsta e l'olivièr qu'o sap plan monta cada jorn un pauc mai cap al Nòrd.
   Aquò rai.

   Çò que crèba los uòlhs, la diferéncia etnica fondamentala, gause pas dire lo trach racial, es endacòm mai, es dins la ceba ! Se tu te'n vas un jorn cap al Nòrd, e se capleugièr as pas presas tas precaucions, paure de tus, ne vas passar de marridas. Amondaut, ges de cebas doças mas d'onhons jaunasses que te desplantan las glandolas dins lo fons de la garganta, t'empudessinan lo buf per lo Sant-Clame dau jorn e de la nuòch, te fan plorar a ferratasses coma la trelha muscatièra podada d'abriu, e qu'en mai d'aquò te flancan una caganha de competicion !

   Coma lo vas regretar lo país de Lesinhan, e sa ceba doça coma lo pan, coma te vas languir de Sant-Marcial e de sa ceba que se manja sens sal ! Te veiràs en sòmis a cebejar amb la Catinon, al país de Sent-Lis, Minjacebas, o per gostar un plaser lo cal plan partejar o a dançar amb ela sus l'èr conogut : « La ceba, la ceba es aquò que m'agrada... »
E ròda que rodaràs, tot çò que manja ceba, va cridar seba e tornar davalar lèu-lèu.


   Paures mond d'amondaut, se la vida es una ceba per nautres, doça e nolenta, e qu'es de bon de plumar, per vautres, pecaire, dins la freg e las nèblas, es pas qu'un onhon, pèl a cha pèl, sètz e seretz totjorn a plorar.



dimanche 23 juin 2013

Total Festum, 29 de junh, Argelièrs d'Erau

Es mai l'ora de la Fèsta Occitana grandarassa dedicada a Max Roqueta dins son vilatge d'Argelièrs. Ne traparetz totes los detalhs (fòtos, presentacion de las intervencions,...)  e mai encara sul blòg novèl de l'associacion La Campana de Niana, o l'almanac de la Roquetiahttp://lacampanadeniana.blogspot.fr/



29 de junh de 2013, TOTAL FESTUM a Argelièrs


 
DINS LAS PIADAS DE MAX ROQUETA

a Argelièrs d'Erau (34),

Dissabte 29 de junh de 2013

Fèsta occitana en omenatge a Max Roqueta e a sa lenga

Sala Verd Paradís:
Mòstras / 
« Lo silenci de l'èrba », passejada poetica dins l'òbra de Max Roqueta e fòtos de Silvia Berger

« Lo Dire Amorós » dau CIRDÒC. Ramelet de poesias amorosas occitanas, tèxtes d'Ives Roqueta, pinturas de Pèire François.

Venda de libres per l'IEO.

10H : « Max Roqueta, Prince de las èrbas lentas » per JosianaUBAUD.
Passejada botanica, a l'entorn de la sala Verd Paradís.

12H30 : Inauguracion de la segonda jornada Max Roqueta.
Aperitiu en cançon amb « Lo Pegomàs », Passaires de cultura occitana, còr d'òmes polifonic. 
Poèmas de Max Roqueta per de calandrons de Ginhac.

Brasucada de muscles et repais partejat, cadun pòrta quicòm.

14H30 : « TROBAR, PASSAR, RENÀISSER » per Joan-Marc VILANÒVA
« De l'An Mil als Temps Modèrnes, la corsa bartassièra de l'Occitan pels camps de l'Istòria » Conferéncia acompanhada d'un diaporama.

16H : « D'Òc e d'Òlt » Patric DELMAS e Gerard ROUSSILHE
un parelh de contaires, una cordelada de contes a l'encòp risolièrs e dolents.

17H45 : Corala Nadalenca, Pegomasses.

19H : Repais assegurat per lo cercle occitan Max Roqueta.

22H : au « Plas », fuòc de la Sant Joan d'estiu e balèti Queb'òc amb « Biscam pas »Còr occitan de Sant-Guilhèm .

Contacte : cercle.occitan.max.roqueta@gmail.com - 04.67.57.32.21 - 


dimanche 28 avril 2013

My pub in Gaillimh

Mot de desencusas per aver fach petar la manif. roergassa e l'omenatge Sautaròc a Max Roqueta, e per me faire perdonar, dos mots per subreviure en tèrra gaelica:

PUB prononciatz [pɔb]





and GUINNESS (aquò tot lo mond o sabon dire)


dimanche 31 mars 2013

L'ase e lo capelan

Cada annada quand desbarca la toristalha de massa, fai bon de se trapar entre nautres, amondaut, luònh dau vilatge e de la chormassa, per manjar la pascada sautaròca. Mas, ongan, lo capelan occitanista dau bot dau mond vendrà pas...


Un brave capelan, agent pregat tot l'an
Se trapèt empachat de Pascas l'endeman,
E non posquèt acompanhar lo seu tropèl,
Penecar pels calhaus per se ganhar lo Cèl.
Lo camin es estrech, que poja a l'Ermitatge
Monta, davala, es long de tant de lègas,
L'an davant, s'i espatarrèt, faguèt fracatge
Mas d'i tornar ongan, n'aviá la petelega!

Pasmens lo medecin siaguèt mai que clar:
- Demoratz a Gelòna o vos anatz tugar!
Sètz fotut, sètz plegat, vos caldriá arrestar,
Lo mal d'òsses, los agacins, brèu lo grand atge
Sètz dins un parelh d'ans prèst per lo repapiatge.
- Mas mas fedas perdudas, me las cal menar.
- Vòstr' Bon Dieu es un mèstre pièger que Sarquo,
Pels seus ges de retirada, ges de repaus.

Lagremas dins los uòlhs, lo sant òme vegèt
Totes sos parroquians, quand lo diluns venguèt
Biaças en bricòla, prene lo naut camin.
Un ase, pietadós, de plan bona esquina
Venguèt a l'òme e de sa polida mina:
- Ai carrejada Maria emprenhada,
Per lo caufar, sus l'enfant polit ai bufat,
Ane! Zo! A caval qu'anam mancar la fin.

Barlinga, barlanga los vaquí totes dos
Afrairats que non sai, amics, companhs, uroses
Se conois pas pus de l'ase, dau capelan
Lo de raça asina e lo de la latina.
Mas passada la crotz 'maginatz son espant
Amondaut lo mond avián voidat las tinas,
Cantavan, pintats, de Dieu la granda glòria,
D'Osannàs enchichorlats amb d'Alleluias!

Lo revelh de l'infernala tica-taca,
Sus la taula de nuòch picant a grand martèl,
Desperta subran, al còr la tifa-tafa,
Lo capelan, las tressusors long dau rastèl;
Banhat, trempa, tot lo lièch amai los lençòls,
La boca empastada, la tèsta que li dòl.
- Mea Culpa, mon Dieu ai tastat tròp de vin
Ai pregat un pauc tròp vòstre Sant-Adornin. 

De moralas, causiretz, que me siái pensat,
Vos faire bon pès, n'i a doas, plan pesat:
"Quand lo cat pòt pas èstre al mitan dels canhòts,
Aqueles d'aquí dançan e se meton pelhòts!"
La segonda mai evangelica nos ditz:
"Mèfi que se lo canton de l'uòlh te prusís,
Çò que prenes per una palha quissonada,
Es benlèu una  plan bèla fusta amagada."


dimanche 17 mars 2013

Habemus magret !



   Coma totes los Occitans, ieu, siái de la gola. Valent a dire qu'aimi de manjar bon e de beure ben, o dich d'un autre biais, de trissar gras e de chimar pur. E vaquí mas soscadissas de uòi, davant mon de-qué dau cada jorn, la sacrosanta grasilhada dominicala e lo fum de mos magrets qu'èra a s'enlairar coma mon pantais cap al vilatge : negre quand lo gras èra virat cap a la brasa, blanc quand èra lo magre que se cosiá dapasset.
« Pas que de solfinar la redoléncia de çò qu'es a se còire, lo mond van saupre de segur que manjam occitan ! »
   E de rasonar, en me disent que se los cardinals, l'autre jorn, avián fach aital, serián pas estats obligats d'empudesinar d'un fum negrós e ofegant lo cèl de la Vila Eternala qu'aviá pas besonh d'aquò, de cavar un pauc mai la colca d'ozòn, e d'aumentar l'efièch de tabernacle sus lo planeta.
   Se seriá poscut aisidament, a mon sens, codificar lo fum, pas que per nòstres amics los bòrnis dels dos uòlhs o per aparar un pauc los bronquis dels corts d'alen e dels estofegaires que n'i de mai en mai, un fum, me siái daissat dire.
 "Lo paumon, que vos disi, lo paumon!!! 

   L'eleccion d'un papa occitan se seriá poscuda senhalar per un fum de magret, s'èra sortit dau Sud-Oèst, de costèla de feda per un de la Gavachia, o de sardinada per un Setòri o un Marselhés. Los sepions aurián dich, mai segurament qu'un fumigèn empoisonaire, lo papa catalan, lo shit-burger a la brasa lo Nòu-Mond e çò que nos espèra, los espaguètis tras qu'al dente, un dur de la Curia. 

   Mai, lo cardinal cap-grasilhaire auriá pogut matisar l'informacion. Un plan-ponh d'espècias nos auriá anonciat l'endacòm e l'aventura, lo fenolh a bodre l'eleccion dau Bordalés Ricard 51, l'olor de la merguèz auriá dich un papa dobèrt per un raprochament amb l'islam, lo rabinat un integrista de la plena pèl! 

   Per se'n tornar cap al nòstre Francés-lo-novèl, bastava de brasucar un bife de lomo o un bife de chorizo, e, ita missa est, èra blat ensacat! A la condicion de pas se servir, evidentament, a cò de Spanghero, pecaire, per defugir lo m'as-colhonat-quand-t'ai-sentit! 
   
   En mai, ba sabètz tant coma ieu que Dominus Vobiscum a pas jamai patit! Doncas un còp ensenhat al mond tot, urbi et orbi e tutti quanti, pel fum passejaire, la novèla eleccion, un còp acabat lo pichon torn sul balcon per se metre en boca e salivejar un pauqueton, lo recapte per assadolar totes aqueles prelats, tant atalentats que te manjarián un curat farcit d'ostias, seriá ja alestit per festejar lo papa novèl melhor qu'amb de regardèlas!. 

   E puòi o cal dire, escrivent aquò, me trachi que sèm nautres los mèstres de la grasilhada, benlèu quauque eiretatge catar?, e que nòstras especialitats son de luònh las melhoras. Tot çò que cal per influenciar la jurada dau conclave!
Mas per çò de la clau, es una autra istòria.


jeudi 14 février 2013

Viralenga Clapassièr

Uòi, las galinas an fach uòch uòus!

Aquela o aquel, qu'es pas dau País-Bas e que capita d'o dire dau primièr còp e sens broncar, li pagui la pascada!

samedi 12 janvier 2013

Las que dançavan dins la lutz



E per començar, la vos sovetam a totes plena de contentament e de bonaür perfièch, la novèla annada de 2013, polida e plan granada.

E se volètz semenarem amassa d'unas granas occitanas que la van comolar...
L'una d'aquelas, grelharà, non pas sus la talvera, mas sul causse rocassut de Serrana, la setmana que ven dins lo plen de l'ivèrn, lo dimenge 20 de genièr.

Vos prepausam aqueste còp de nos acompanhar dins una caminada, dins l'agre de las Encantadas e Enrojadas, menada pel bon pastre Joan-Frederic Brun, aquel pastre que las vegèt  " Las que dançavan dins la lutz"... 

" E subran, enlai,la vegèt. Èra aquí. Subrebèla, polida a ne cridar. De la devistar vos tirava l'alen. La domaisèla èra assetada sus un ròc en riba dau grand riu assecat, dins lo vast silenci brutlant de l'estiu. Son long pèu aviá la color dau blat madur, e lo penchenava amb un penche d'aur qu'escandilhava coma de fuòc a la raja dau sorelh." (Joan-Frederic Brun, Las que dançavan dins la lutz,Trabucaire, 2012)


Marcharem a la descobèrta de las pèiras quilhadas, adralhats pels Sauta-Ròcs: Miquèl Vidal, l'òme qu'o sap tot dels dolmèns a cent lègas a l'entorn, e Josèp Jaudon, lo darrièr enfadat de l'endrech...
E amondaut, "in situ", al còr dau libre de las nautas tèrras, al recanton de quauque pagina de clapasilha e de vent, dins la rega prigonda de las combassas, escotarem Joan-Frederic Brun nos contar las fadas e faire parlar las pèiras e, o sabètz, amondaut, las pèiras parlan en lenga nòstra...

lo dimenge 20 de genièr a 10 oras  (mercé d'èstre a l'ora !)

Rendètz-vos es donat sul plan de la cooperativa de Montpeirós..
Prene l'A750, aprèp Ginhac e lo pont dau Lengadòc, sortida Sant-Andrieu de Sangonís, anar a Montpeirós, la cooperativa vos arrèsta.
Se recamparem aquí abans que de ganhar l'apargament dau Mas de Molís sus la D122, a un quinzenat de quilomètres.

(Pels retardataris se n'i a, traversar Montpeirós en direccion d'Arboràs. Abans que d'arribar a Arboràs, prene la primièra a drecha a l'estatua de la Verge, la D122 e montar en direccion de Pegairòla de Buèja e de la Fònt dau Grífol. Tirar camin fins al Mas de Moulís, fàcia las Lavanhas. Cal pas arribar al Mas d'Aubèrt.)

L'escorreguda serà pas aqueste còp tròp fisica per se poder plan assadolar de las paraulas de lutz de nòstres guidaires. Cal pasmens saupre marchar e poder caminar sus de vials rocalhoses. 3 oras de camin, se las fadas nos esmarran pas cap a quauque calavenc fonsut! Pels gastacamins qu'auràn pas son compte, possibilitat de tornar d'a pè a Sant-Guilhèm dins la vesprada. 

De preveire solièrs montats, per se cobrir que l'èr amondaut sentirà pas a esclaufit, biaça d'esquina plan garnida de manjar e de beure. (l'asso. se carga dau tira-tap). La passejada es evidentament a gràtis.

Entresenhas per mèl o al 04 67 57 32 21. En cas de pluòja o de quicòm 06 28 27 57 73. Se lo temps clar de las encantadas es un pauc dobtós daissarem un messatge dins las boitas mèls lo dimenge de matin al mai tard per dire se la passejada es mantenguda o pas, çò melhor essent de telefonar.




vendredi 14 décembre 2012

Adieu Coumisset

Capelada al Coumisset, Renat Caylus, qu'encontrèri un jorn sus mon camin d'Occitània e que me faguèt l'onor de son amistat.
« Cal risolejar dins la vida, E puòi l’istòria es polida ».


La leiçon de francés Febrièr de 1981
tirat de Passejada dins las nívols, Cercle Occitan "Tega-Los" Clarmont d'Erau,2000.
Contada dins Occitània tota, es aicí botada en alexandrins pel Coumisset.

Un carri a quatre ròdas, un polit atelatge,
La filha dau Marqués, arriba de viatge,
Joanet lo domestic es aquí, prevenent :
La patrona al castèl es un eveniment !
Partida estudiar amondaut a París
Reven a la subita per viure al País.
Adonc per l’ajudar lo brav’ òme s’aprèsta
Mas la filha a vint ans, per sautar es plan lèsta.
Lo Mistral es un vent, direm mai que curiós ;
Aima plan s’enfusar sota los cotilhons.
Joanet es pas « avucle », a plan vist en passant,
Los tresaurs destapats per son amic lo vent !
« Vous avez admiré j’en suis sûre ma souplesse* !
Li ditz la domaisèla ! Ah ! C’est beau la jeunesse **!
Souplesse, Souplesse ! Qu’es aquò ? Sabi pas,
En francés siái un ase, aquò l’amagui pas !
Mas conoissi per còr la lenga dau país
Aquò’s un « tafanari », es atal que se ditz ! »

*Souplesse = soplesa 
**Jeunesse = joventut, joinesa, jovença







dimanche 4 novembre 2012

Lo desnasigatge


Siái tombat, fa pas gaire, sus una frasa de Maria Roanet que m'agrada fòrça e que me donèt a rasonar. Per dire, pudicament, que dins un temps pas tant alunhat qu'aquò de nautres, lo mond pudissián qu'enfalenavan escriu : « Èra un temps que los òmes sentissián l'uman coma lo chin sentís a chin. »
Vertat es, qu'aviái, dau costat de la mameta, una tanta vièlha demorada al cavilhièr pr'amor d'un nòvi tombat dins una trencada de l'ubac, que respondiá a la question dau maridatge, que las amigas caritadosas mancavan pas, pietadosament segur, de li pausar cinquanta còps per setmana :
« Perqué volètz que mete dins mon lièch de carns d'òmes que sentisson ? »

Podèm aquí pagelar l'evolucion de l'espècia.
Qué dire de la joina secretària que partaja mon burèu e que pren tres dochas per jorn, se cambiant cada còps de vestits de cap a cima ?
E d'ont mai son candes lo mond, d'ont mai vesèm espelir de desodorants qu'espetan e que rebutan los limits de sas performanças. 24, 48 oras e ara per ara 96 oras ! Quatre jorns sens se lavar ! Te rendes compte, joventa ? Quatre jorns !
Lo fach es, que sèm dins una dictatura, un edat de vergonha nasala. Malastre an aquel que daissa solfinar a las narras de son semblable una mica de sas flairas corporalas.
Mèfi, que siái pas a dire aquí que cal empestar coma pet de pudís mas coma per tot, caldriá rason gardar ! E puòi, e aquò me questiona : son los meteisses pimpilhoses dau niflàs, que tòrçon lo nas quand montan al campèstre davant una bosa de vaca o l'olor de la vinassa que se distilha per far lo tres-sièis, que se chalan de viure dins de vilassas pudentas. En mai, pomponejats e perfumats, tissoses e irreprochables sus eles, embaumats coma faraons de l'Egipte anciana per l'eternitat, te van amassar sul trepador, a travèrs una saca de plastica finaudèla que non sai, la mèrda moligassa de son chin.
E con de chin ! Vai te'n cagar dins la gandòla e porta-me la clau!

Qué volètz, nos an jogat lo plan-pensar, la pensada unenca, la contra-pensada sistematica, lo politicament corrècte, ara nos cantan, dins un desnasigatge impausat, lo sentir-bon 96 oras a de reng !

Se la tatà tanturla aviá agut aquò, auriái uòi una molonada, un fais de parentèla, mas adieu l'eretatge que nos seriá passat jol nas, una pesolhina de cosinas e cosins nos l'aurián manjat..

Per n'acabar, una comparason me sembla de bon far amb la cocina modèrna que te prepausan dins los « restaurants » autoproclamats dau paure nòstre Clapàs. Dins lo vent de la mòda, te servisson de bajanat sens chuc ni muc, sens olor e sens sabor, que te lèvas de taula amb lo ruscle, la pèl dau ventre pegada a l'esquina. Alavètz que, quand picavas un còp de toalha a cò de la tatà tanturla, t'arregalavas de recaptes nolents que te tenián al ventre, 96 oras pel mens.

Avèm pas tot ganhat, n'i a tant-e-maites de bonas fortunas que uòi nos passan jol nas...

mardi 23 octobre 2012

Vai-z'i Popó!

   Ara qu'Armstrong, non pas lo grand colhon de la luna, l'autre, lo rei de la reina pichòta, estela demest las ensenhas, estela que tomba dau firmament esportiu, ven de descaire e de s'escrapochinar coma una figa mòla dins lo fangàs de sas messorgassas, nos podèm legitimament question pausar.
   E se d'ara endavant, per ganhar lo torn de França basta d'arribar segond o afortissi aquí sens trastejar una minuta: Polidòr, lo nòstre Raimond, es lo campion mai bèl que la tèrra aja portat.
   Popó ven enfin de ganhar lo torn! Òsca, vai-z'i Popó!

   Per çò dau dopatge, sèm aquí entre nautres, anam pas jogar las catamiaulas, nos pagar de mots o de bèls imatges. Fa un moment que sèm adralhats.
   Per ieu, nascut dejós una soca de carrinhana, çò que m'estonava èra de veire los espanhòus de l'epòca me téner pè dins la laga quand èrem a vendémiar, que sens me conflar, lo sabi copar lo rasim.
Lo jorn que diguèron dins lo pòst que Contadòr èra cargat fins a las glandolas de menèstras magicas, comprenguèri çò que n'èra de sos compatriòtas vendemiaires.
   Los meus, de paises, èran cargats de quicòm de mai sanitós. Cal pas creire, lo Politi, vièlh minaire a la retirada, se seriá pas sortit sas cent trenta semaus en fusta, quichada per comol amb son capèu de rasims que n'i aviá tant dessús que dedins, sens desquilhar per abans sos tres litres de bon vin! Sens comptar que s'empastagassava coma cal abans cada repais.
   E degun se seriá pas imaginat de li levar sa paga per tan pauc.

vendredi 12 octobre 2012

Per metre a l'ora las pendulas


Cacaracà ! Aquí que nos cantan son cacaracà, que nos lo fan petar tot lo sant-clame dau jorn, dempuòi qu'un francés, Sèrgi Haroche, es estat guierdonat dau prèmi Nobèl de fisica, pas qu'aquò.
E ieu de faire coma a l'acostumada la lenga de pelha.
Primièr çò que te dison pas aqueles mercands de grimaças, o alara a la chut-chut, es que lo sénher Haroche deu partejar son prèmi amb un american que se ditz Wineland, lo plan nommat. Pels ases, en v.o. (version occitana) Tèrra de Vin! Amb un nom com'aquò seriái pas estonat que siaguèsse un pauqueton d'en çò nòstre lo tipe, mas rai, passi.
Segondament, t'amagan que lo nòstre prèmi Nobèl novèl a la dobla nacionalitat franco-marroquina, que nasquèt a Casablanca e qu'en mai es de confession josieva. Aquò fariá benlèu pas pro polit sus la fòto? 
Mas quin palm de nas als braves innocents nascuts dins un endrech
Òsca sénher Haroche e Wineland!

Pasmens, pasmens me demandi a qué me van servir dins mon cada jorn de ciutadan normal aquestas recèrcas tan sabentassas e premiadas uòi. E de te dire, que seràn utilas per faire de relòtges mai precises que los relòtges atomics. Sèm al bolhent de la bugada! I tòrni pels ases : los relòtges atomics an una precision de mai o mens, (aquò depens se te siás fach engarçar per Darti) 5 picosegondas ( 1/1000 000 000 000 s) Valent a dire, que te prenon 1 segonda cada tres millions d'annadas.
Ni pas pas per faire un formatge! E ben van faire encara melhor. Aquò me quissona lo cap.

Per vos dire. Siái sortit ieu, d'un vilatge de la plana lengadociana, qu'aviá quilhat enaut sa pòrta bèla de l'Edat Mejana, un relòtge de paret, de cada costat de la torre. Quand marcava la girolèta Tarrau, e que bufava lo tipe coma un biau, un costat dau relòtge s’alentissiá mentre que l’autre contunhava de s’encaminar dapassèt, çò que fa que los que trespassavan la pòrta anciana, viatjavan dins lo temps, de còps que i a de mai d’una bona mièja-orassa. 
I aviá dins lo vilatge doas menas d'estatjants, los que fonccionavan a l'ora de l'endedins e aqueles que marchavan a la de l'endefòra. Quand los divisi en doas categorias, es pas d'a fons exacte que la republica se mainèt de nos cambiar l'ora segon la sason e inventèt quand èri jove l'ora de Giscard, que d'unes sonavan puslèu "in memoriam" l'ora de Berlin. 
Doncas, per far lo plen de Sèta, i aviá los de l'endedins e los de l'endefòra, los de l'anciana e los de la novèla e Tempeston filh de Tempèsta, reborsièr mostachut de la plena pèl, que senhorejava dejós lo pòrge e que sortissiá de son pochon, al cap de sa cadena, una mòstra en aur que lusissiá coma lo solelh e que nos balhava a nosautres drollets estabosits l'Ora, la sola, la de l'astre que coma ela, dardalhava sos rais.

Me demandi çò que pensariá, lo nòstre paure Tempeston, dau prèmi Nobèl novèl. Mas crenti d'o devinhar!